Afgelopen zaterdag 20 april bekroonde Climaxi het VIB  voor haar Greenwash praktijken

“In wederdienst voor de meer dan 40 miljoen euro die zij jaarlijks krijgt van de Vlaamse regering, tracht VIB zoveel mogelijk samenwerkingen aan te gaan met de grootste bedrijven, en zo snel mogelijk commerciële toepassingen te helpen ontwikkelen van haar onderzoek, zowel in de wereld van de Big Pharma, als in die van de Zaadmultinationals. De grootste financiële samenwerking heeft het VIB met BASF, waar zij meehelpt met het in kaart brengen en patenteren van de meest interessante (lees: winstgevende) ‘klimaatgenen’, in nauwe samenwerking met … Monsanto. Daarnaast helpt zij Bayer met het ontwikkelen van planten die, toevallig (?), resistent zijn tegen glufosinaat, een gif van … Bayer. De laatste jaren werd ook duidelijk dat een ander, zeer winstgevend, Bayer-gif, neonicotinoïden, mee verantwoordelijk is voor de bijensterfte in onze contreien. Bayer doet er echter alles een hangend verbod hierop tegen te houden.  HET VIB stelt zich voor als duurzaam en wetenschappelijk maar beoogt vooral winst en berokkent daar veel ecologische schade mee.” Het VIB is de organisator achter het GGO_-aardappelveld in Wetteren en wil daar binnenkort ook gemanipuleerde populieren uittesten. Het kreeg 352 stemmen.

Het VIB is een terechte Vlaamse winnaar van de Greenwash Awards 2013

De zaadmultinationals hebben de grootste moeite om voet op het Europese vasteland te krijgen voor de teelt van genetisch gemanipuleerde organismen (GGOs). In 2012 plantten slechts 5 van de 27 Europese lidstaten genetisch gemanipuleerde gewassen voor commerciële doeleinden; 8 lidstaten banden GGOs volledig. In vergelijking met de situatie in landen als de Verenigde Staten, Paraguay of Argentinië – die samen een slordige 90 miljoen ha landbouwareaal spenderen aan de teelt van GGOs – blijft het Europese marktpotentieel voor GGO-zaden onderbenut, zoals men dat noemt.

Om hier verandering in te brengen worden pers, politici en publiek via publieke campagnes en lobby-activiteiten warm gemaakt om voor GGO’s te kiezen. De boodschap luidt dat GGO’s: veilig én duurzamer zijn, een zegen voor boer en milieu betekenen, de beste remedie zijn om honger uit de wereld te helpen, en het enige antwoord vormen op de globale klimaatverandering. Dergelijke praktijken en bijhorende retoriek zijn standaard voor marketingafdelingen van pakweg Monsanto, Syngenta of BASF.

In Belgie echter, laten deze agro-giganten de GGO-promotie over aan een publiek gefinancierd onderzoeksinstituut! De officiële communicatie van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB), gevestigd in de ‘Biotech Valley’ te Zwijnaarde bij Gent, zorgt voor de lokale GGO-promotie. Het is ook het VIB die de goednieuwsshows en organisatie verzorgt van de recente Wetterse ggo-veldproeven met aardappelen, maïs en, vanaf 2014, populieren.

Vlaams Instituut voor Biotechnologie en de Vlaamse Wetenschapsbedrijven

Het in 1995 opgericht VIB is een samenwerkingsverband tussen Universiteit Gent, Universiteit Leuven, Vrije Universiteit Brussel en Universiteit Antwerpen. Het instituut is één van de vier strategische onderzoekscentra binnen het Innovatiebeleid van de Vlaamse regering, naast Cleantech-centrum VITO, nano-technologie-organisatie IMEC, en iMinds (IBBT), die zich op de breedbandtechnologie smijt. Onder het motto “Kennis, Kunde, Kassa” hebben ze gevieren als doelstelling om door Onderzoek en Ontwikkeling de Vlaamse economie aan te zwengelen. En dit op een ‘duurzame’ manier.

Toegegeven, VIB doet haar werk goed. In wederdienst voor de meer dan 40 miljoen euro die zij jaarlijks krijgt van de Vlaamse regering, tracht VIB, naast haar basisonderzoek naar de bouwstenen van ons DNA, zoveel mogelijk samenwerkingen aan te gaan met de grootste bedrijven, en zo snel mogelijk commerciële toepassingen te helpen ontwikkelen van haar onderzoek, zowel in de wereld van de Big Pharma, als in die van de zaadmultinationals.

Zij is dit trouwens enigszins verplicht door de Vlaamse regering, die excellentie-criteria oplegt aan Vlaamse onderzoeksinstituten en wetenschappers (zie annex 1 voor de VIB criteria). De focus op kwantitatieve doelstellingen ten koste van kwaliteitsvereisten maakt deel uit van de algemene ombouw van publieke onderzoeksinstituten naar wetenschapsbedrijven. Die zijn in toenemende mate afhankelijk van industriële belangen, van marktwetten en worden gestoeld op de logica van productivistische concurrentie.

Het VIB omarmt deze kennisvermarktingsstrategie en verzekert een ‘return on investment’ voor Vlaanderen onder meer via ‘wetenschappelijke samenwerkingen’, door het verkopen van octrooi- of patentrechten aan haar industriële partners, en door het creëren van verkoopbare ‘start ups’ [1, annex 2 en annex 3].  Hoe gaat het in zijn werk?

Publiek Private Wetenschappelijke Samenwerkingen en Patentenhandel voor de Uitbouw van de Agro-Industrie

In het Biotechnologiepark te Zwijnaarde wordt het VIB letterlijk omringd door Bayer, BASF, Syngenta en Monsanto. Multinationals die o.a. via exclusieve patentrechten op zaden, samen de wereldvoedselvoorraden controleren.

De grootste financiële samenwerking heeft het VIB met BASF, waar zij meehelpt met het in kaart brengen en patenteren van de meest interessante (lees: winstgevende) ‘klimaatgenen’, in nauwe samenwerking met … Monsanto [2, 3]. In ruil voor extra publicaties voor het VIB, levert het onderzoek BASF een competitief voordeel op. Daarnaast helpt zij Bayer met het ontwikkelen van planten die resistent zijn tegen glufosinaat, een gif van … Bayer, jaarlijks wereldwijd verkocht voor 240 miljoen euro onder de naam Basta en Liberty [4]. De nefaste gevolgen van massaal glufosinaat-gifgebruik op de volksgezondheid en het leefmilieu zijn wel gekend.

De laatste jaren werd ook duidelijk dat een ander, zeer winstgevend, Bayer-gif, neonicotinoïden, mee verantwoordelijk is voor de bijensterfte in onze contreien. In april 2013 verscheen een ontluisterend artikel van Corporate Europe Observatory, dat aantoonde hoe hardnekkig Bayer en Syngenta druk uitoefenen op Europese beleidsmakers om hun bijendodende gifproducten verder te kunnen verspreiden, ondanks alle wetenschappelijke bewijzen van hun nefaste invloed op bijenpopulaties [5]. Nog in april 2013 slaagde Monsanto erin om de VS-grondwet te kapen door President Obama een acte te laten ondertekenen die Monsanto toelaat om uitspraken van federale gerechtshoven ter zijde te schuiven, ook wanneer deze betrekking hebben op bescherming van de gezondheid of het leefmilieu. Dat weerhoudt het VIB er niet van om ook op een derde manier de samenwerkingsverbanden te versterken: via start-ups

‘Start-ups’

Het principe is simpel. Vlaanderen pomt 40 miloen euro/jaar aan onderzoeksgeld in het VIB, goed voor iets meer dan de helft van haar inkomsten. Wanneer technologische ontwikkelingen met een een economisch potentieel onstaan, richt het VIB een start-up op. Dit is een tijdelijke organisatie, die opgekocht wordt van zodra een interessant business model ontwikkeld is. Een klassiek voorbeeld van neoliberale risico-verdeling: overheden nemen de risico’s op zich, waarna bedrijven de winst op strijken. Het oprichten van spin-offs van de strategische onderzoekscentra vormen een centrale as in de kennisvermarktingsstrategie van het Vlaanderen in Actie-plan [6].

In Zwijnaarde zijn Bayer CropScience, BASF Cropdesign, ontstaan als start-ups van het VIB, net als het notoire Devgen [7]. Dit bedrijf groeide snel dankzij Vlaams durfkapitaal, en kocht vorig jaar van Monsanto haar Indische hybride rijst-variëteiten over. Zij is intussen druk bezig met het ontwikkelen van allerhande ggo’s,  die genen bevatten die ofwel gifresistent zijn zelf insectides aanmaken voor de moederplant. Intussen werd Devgen overgenomen door … Syngenta, voor een luttele 400 miljoen euro.

Om maar te zeggen: VIB heeft vreemde bedgenoten. Bedgenoten met heel wat geld en invloed, en leveranciers van extra onderzoeksgelden en mooie loopbanen.

Tot daar aan toe.

Misbruik van Wetenschappelijke Authoriteit: Science Fiction

Het VIB heeft een Greenwash Award dubbel en dik verdiend omdat ze naar pers en publiek toe steeds opnieuw de rol van onafhankelijk wetenschappelijk onderzoeksinstituut speelt, terwijl dit in haar denken en doen geenszins het geval is. VIB maakt de macht van de gif- en zaadmultinationals groter: door genetische manipulatie valselijk als onschadelijk te omschrijven; door de mythe dat genetische manipulatie oplossingen biedt voor sociale en ecologische problemen mee in stand te houden; door hun bedrijfspropaganda als objectief-wetenschappelijk voor te stellen; door mee te werken aan de verdere patentering van levend erfgoed en door samen met deze multinationals te pleiten voor verdere uitholling van de GGO-regelgeving en het voorzorgsprincipe.

VIB geeft zichzelf het predikaat van beschermer van boer, milieu en klimaat, maar dertig jaar biotechnologische toepassingen tonen ons net het tegenovergestelde: meer gebruik van pesticiden, meer pesticideresistentie bij onkruid, genetische verschraling, meer honger en ontbossing, en meer afhankelijkheid van de boeren in Noord en Zuid. VIB blijft volharden in de keuze voor de vlucht vooruit, regelrecht in het failliete model van de intensieve landbouw. Dergelijk palmares, zonder oogknipperen, alsnog willen ontkennen en greenwashen, verdient een prijs.

En tenslotte, het VIB eist van de elf beklaagden in het aardappelproces, zo’n 10,000 euro per uitgetrokken ggo-aardappel, die hen gratis ter beschikking gesteld werden door de Universiteit Wageningen en … BASF.

Dat zijn dure patatjes, als je het ons vraagt.

Bronnen:

[1] Enkele VIB topmensen leggen de spin-off strategie uit.

http://www.vib.be/en/business-opportunities/spinoffs/Pages/default.aspx

[2] BASF en Monsanto werken nauw samen in het pionieronderzoek naar patenteerbare’strategische genen’:

http://www.basf.com/group/pressemitteilungen/P-IR-13-01-08

http://monsanto.mediaroom.com/index.php?s=27632&item=77204

[3] Over de samenwerking tussen VIB en BASF Crop Design:

http://www.vib.be/nl/nieuws/Pages/BASF-en-VIB-UGent-starten-samenwerking-voor-verhoogde-gewasopbrengst-door-inzicht-in-moleculaire-netwerken.aspx

[4] Over de samenwerking tussen VIB en Bayer Cropscience:

http://www.bayer.be/ebbsc/cms/nl/nieuws/nieuwsberichten/BCS_VIB-UGent.html

[5] De politieke beïnvloeding door Bayer en Syngenta om hun bijengif te kunnen blijven verspreiden: http://corporateeurope.org/publications/pesticides-against-pollinators

[6] Het kader voor de Vlaamse vermarktingsstrategie van kennis:

http://www.vlaandereninactie.be/over/stroomlijning-gericht-innovatiebeleid

[7] De overname van Devgen door Syngenta: http://www.bloomberg.com/news/2012-09-21/syngenta-agrees-to-buy-biotech-rival-devgen-for-523-million-1-.html

Meer info? Pluis de jaarverslagen van het VIB eens uit:

http://www.vib.be/nl/over-vib/organisatie/Paginas/jaarverslagen.aspx

Annex 1:

De Vlaamse regering, bij monde van Minister Lieten, beloofde VIB vorig jaar 220 miljoen euro voor de periode 2012-2016. Hiertegenover stelt de Vlaamse overheid wel haar eisen, in de vorm van ‘jaarlijkse institutionele targets’ op basis van Key Performance Indicators (KPI):

  • KPI1 : 180 publicaties in tijdschriften behorende tot de top 25% van een onderzoeksveld (T25)
  • KPI2 : 65 publicaties in tijdschriften die behoren tot de top 5% van het onderzoeksveld (T5)
  • KPI3 : 45 doctoraatsstudenten die afstuderen
  • KPI4 : 22 nieuwe patentaanvragen
  • KPI5 : 1 nieuwe start-up
  • KPI6 : M€ 7,2 uit industriële bronnen
  • KPI7 : M€ 12,6 uit industriële en internationale bronnen.

Naast deze specifieke KPI’s bevat de beheersovereenkomst ook nog een aantal economische en maatschappelijke indicatoren zoals: exploitatie van het VIB-zaaigeldfonds in biotechbedrijven, het aantrekken van internationale investeringen naar Vlaanderen, de doorstroom van kennis, technologie en kennismedewerkers van VIB naar de Vlaamse biotechindustrie, goed bestuur, de communicatie van wetenschap naar verschillende doelgroepen,…

Meer: http://www.vib.be/nl/over-vib/jaarverslag/2012/beleid/Activiteiten/Pages/Evaluatie.asp

Annex 2: Uit het jaarverslag 2012 van VIB, over het verlenen van licenties:

 Voor het vijfde jaar op rij sloot VIB een record aantal overeenkomsten af met bedrijven. In 2011 stopte de teller bij 124 O&O- en licentieovereenkomsten. Dit is op jaarbasis het hoogste aantal sinds de start van VIB en brengt het totaal aantal overeenkomsten op 901.

De helft van deze overeenkomsten werd afgesloten met in Vlaanderen gevestigde bedrijven. De partners van VIB variëren van (bio)farma- over agrobiotechbedrijven tot voedingsbedrijven, en van KMO tot multinational. Via de technologietransferactiviteiten werden in 2011 meer dan 15 miljoen euro industriële inkomsten vastgelegd. Dit is op 2008 na, het beste resultaat sinds de start van VIB. (Bron: http://www.vib.be/nl/over-vib/jaarverslag/2012/TechTransfer/Activiteiten/Paginas/licenties.aspx)

Annex 3: Met welk doel werkt VIB samen met bedrijven?

(uit: http://www.vib.be/nl/over-vib/organisatie/Paginas/Ontginnen-van-kennis.aspx)

Hoe samenwerken?

‘Samenwerking met bedrijven’ is een vlag die vele ladingen dekt. De meest intense vorm is een R&D-overeenkomst over verschillende jaren. Daarin wordt een gezamenlijk onderzoeksprogramma gedefinieerd en worden wetenschappers van beide partijen ingeschakeld. Er moet rekening gehouden worden met de belangen van beide partijen: publicatie, confidentialiteit, productontwikkeling, betalingen en royalties. “Bij VIB gaat het ook in onze samenwerkingen met bedrijven over basisonderzoek dat nieuwe wetenschappelijke inzichten oplevert. Uitwisseling van kennis en ideeën staat centraal. Bedrijven komen naar VIB voor het creatieve luik van onderzoek,” zegt Rudy Dekeyser.

Niet elke samenwerking is zo intens. Een bedrijf kan ook een licentie nemen op een octrooi van VIB. De investeringen voor onderzoek en patentering zijn dan al achter de rug. Een bedrijf dat met zo’n uitvinding aan de slag wil, betaalt aan VIB een faire return, die zo veel mogelijk gekoppeld wordt aan succes behaald door het bedrijf in de ontwikkeling van een product. Dat kunnen mijlpaalbetalingen zijn – bijvoorbeeld bij positieve veldproefresultaten of goedkeuring van een marktaanvraag. Bij vermarkting zal er een royalty terugvloeien naar het instituut: een percent op verkoop of de toegevoegde waarde van het product.

“Wat we bij VIB nooit doen, is onze wetenschap zomaar ‘verkopen’,” zegt Dekeyser. “Bedrijven waar we mee samenwerken, moeten inzetten op de ontwikkeling van de uitvindingen. Zo proberen we de kans te optimaliseren dat het resultaat van ons wetenschappelijk werk effectief beschikbaar wordt voor patiënt of consument. Daarnaast koppelen we de externe financiering aan succes: hoe beter de uitvinding het doet, hoe hoger de inkomsten voor VIB.”