(Gent 28 oktober 2014) De pleidooien in het aardappelproces vinden vandaag plaats. De 11 veldbevrijders van Wetteren gingen in beroep na een onterechte veroordeling voor bendevorming, die een gevaarlijk precedent vormt voor alle vormen van maatschappelijke actie. De advocaten maakten brandhout van deze eerdere veroordeling die een democratie onwaardig is. Deze voormiddag werd alvast een kleine symbolische overwinning geboekt: de rechter aanvaardde deze keer wel om het beeldmateriaal van de actie in de rechtbank te tonen. Deze beelden tonen het geweldloze karakter van de aardappelruil aan.

Onder massale aanwezigheid van steunbetuigers, waaronder verscheidene boeren en boerinnen, NGOs, milieu-organisaties, gezinnen, muzikanten, politici en veldbevrijders uit het buitenland wordt een solidariteitsfeest georganiseerd op de Kouter. Een boerenmarkt met verschillende aardappelboeren toont aan dat een duurzaam landbouwsysteem zonder GGOs ook door de boeren gewenst is.

De advocaten van de aardappelactivisten pleitten opnieuw dat de actie een vorm van burgerlijke ongehoorzaamheid was, noodzakelijk om ecologische en democratische redenen. Vrije meningsuiting stopt niet waar het strafrecht begint. De veldproef is in 2012 al onwettig verklaard door een Gentse rechter onder andere omdat de gezonheids- en leefmilieurisico’s niet voldoende ingeschat werden. Ook bestaan er overduidelijke banden tussen leden van de Bioveiligheidsraad en de aanvragers van de veldproef. De belangenvermenging is overduidelijk en een democratie onwaardig.

De getuigen die de verdediging van de veldbevrijders wou oproepenkwamen ook tijdens deze zitting niet aan bod. Deze zijn belangrijk om het debat ten gronde te voeren en de noodzakelijkheid van de actie aan te tonen.

De drie voorziene getuigen zouden vanuit verschillende perspectieven aankaarten waarom de actie noodzakelijk was. Een bio-aardappelboer zou uitleggen hoe hij aardappels teelt zonder het gebruik van  pesticiden of GGOs en hoe de introductie van GGO-aardappelen in Vlaanderen dit zal bemoeilijken. Een lid van de Bioveiligheidsraad zou de problemen met de werking van de Belgische Bioveiligheidsraad en de tekortkomingen van de aanvraag voor de veldproef aankaarten. Angelica Hilberg, een internationaal erkende experte zou de wetenschappelijke gronden toelichten die de toereikendheid van de Europese regelgeving m.b.t het inbrengen van genetisch gewijzigde gewassen ter discussie stelt. Zij zou uitleggen welke kennis momenteel ontbreekt om de gevolgen van het inbrengen van de fytoftora resistente GMO-aardappelen te kunnen inschatten. 

Ondertussen tekenden 50 organisaties en opiniemakers een steunboodschap aan de veldbevrijders en roepen op om een agroecologisch landbouw en voedselsysteem te ondersteunen.

Verder waarschuwen de activisten en aanwezigen nog voor de criminalisering van actievoeren. Vandaag gaat in Frankrijk een proces door tegen boerenvakbondsmilitanten die actie voerden tegen een industriële veefabriek met 1000 koeien. In die zin is het recent ingediende wetsvoorstel van Groen dat het onmogelijk zou maken om actievoerders als criminele organisaties te vervolgen een stap in de goede richting.

De oproep voor een duurzaam en eerlijk landbouw- en voedselmodel klinkt steeds luider en moet dringend gehoord worden.

Achtergrond: De Grote Aardappelruil

De actie

De beklaagden in het aardappelproces namen deel aan een politieke actie van burgerlijke ongehoorzaamheid om een maatschappelijk probleem zichtbaar te maken.

Op 29 mei 2011 ruilden een 400-tal demonstranten enkele genetisch gemanipuleerde aardappelen op een demonstratie-proefveld te Wetteren door biologisch exemplaren die geteeld worden omwille van hun goede weerstand tegen de aardappelziekte. Ze wilden het beleid aanklagen dat ongewenst genetisch gemanipuleerd voedsel in de landbouw wil toelaten terwijl de gezondheids- en milieueffecten onvoldoende getest zijn. Met de actie verzetten ze zich ook tegen de steeds verder gaande privatisering van de voedselproductie o.a. door het nemen van patenten op gewassen.

Er is al jaren vergeefs getracht om een breed democratisch debat rond genetisch gemanipuleerde gewassen te organiseren. Milieu- en landbouworganisaties als Wervel, Landwijzer, Greenpeace of Bioforum zetten zich dag in dag uit in voor een duurzame landbouw en benadrukken dat GGOs daar niet in thuishoren. Ze tekenden bezwaar aan tegen de aardappelveldproef die ze ongewenst en zinloos noemden. Bovendien houdt ze risico’s in voor het leefmilieu volgens de organisaties. Zelfs drie experten uit de bioveiligheidsraad gaven een negatief advies voor de proef, omwille van de risico’s voor het leefmilieu. Een Gentse rechter oordeelde in augustus 2012 zelfs dat de vergunning onwettig was omdat niet gemotiveerd was waarom de bevoegde ministers geen rekening hielden met bezwaarschriften, noch met de minderheidsstellingen uit de bioveiligheidsraad.

De actie vond dus plaats nadat alle andere pogingen tot democratische inspraak systematisch van tafel geveegd werden. De echte structurele problemen in de landbouw en de maatschappelijke gevolgen van het gebruik van genetisch gemanipuleerde organismen dreigden genegeerd te worden. Publiek debat werd door deze actie terug geopend, getuige de talloze debatavonden waar actievoerders aan deelnamen, alsook opiniestukken van gerenommeerde wetenschappers in diverse media. De Vlaamse overheid blijft echter doof, en het gerecht weigert om onduidelijke redenen het evidente politieke karakter van de actie te erkennen.

Het proces

Via rechtstreekse dagvaarding en burgerlijke partijstelling kozen het parket en het onderzoeksconsortium ervoor om het debat via de rechtbank te voeren. De activisten kunnen zich beroepen op een grondig voorbereide verdediging. Deze baseerde zich onder meer op het inroepen van expert-getuigen, videoverklaringen van wetenschappers en een videoverslag van de actie om aan te tonen dat de actie kadert binnen de vrijheid van meningsuiting en de politieke noodzakelijkheid om het voorzorgsprincipe te waarborgen. De motieven voor de actie in Wetteren waren de bescherming van het leefmilieu, van de volksgezondheid en het voortbestaan van de boerenlandbouw.

Tot nu toe weigerden de rechters deze getuigenissen te horen en videomateriaal van de actie te bekijken. De getuigenissen waren van belang om het politieke karakter van deze actie te kunnen benadrukken. Evenmin werden de meer dan 90 vrijwillige verschijners tot het proces toegelaten, welke zich uit verontwaardiging door de criminalisering medeplichtig verklaarden aan de actie. De rechters schonden zo het recht op eerlijke verdediging van de beklaagden. Zo brengen ze bovendien het essentiële recht op burgerprotest tegen ondemocratische beslissingen met een grote socio-economische impact, zoals het gebruik van genetisch gemanipuleerde organismen in de landbouw, in gevaar. De veldbevrijders werden veroordeeld voor bendevorming, met voorwaardelijke celstraffen, boetes en een schadevergoeding.

De beklaagden gingen in beroep en dit proces is ondertussen van start gegaan. Een vorige zitting werd uitgesteld na de vijspraak in een gelijkaardige zaal door het hof van beroep in Colmar.

De boodschap is duidelijk: wij houden vol in de strijd voor een eerlijke, duurzame, GGO-vrije landbouw. Wij staan recht in onze schoenen, en we zijn met steeds meer.

De gedetailleerde tijdslijn vind je hier