Morgen doet de rechter van Dendermonde een uitspraak in het proces van de aardappelactivisten. De eis van de openbare aanklager is celstraffen tot acht maanden. Verder eisen de beheerders van het aardappelveldje € 191.000 schadevergoeding.

De beklaagden en hun advocaten hebben op 15 januari jongstleden de rechtzaal verlaten nadat de rechter geweigerd had hun getuigen te horen en bewijsmateriaal te bekijken. De beklaagden zullen verzet aantekenen bij veroordeling.

Marie Smekens, een van de beklaagden zegt: “Dit proces was een schending van ons recht op verdediging. Actievoeren voor een duurzame landbouw is niet crimineel. Een onderzoek à charge en à décharge, naar schuld en onschuld zal duidelijk maken hoe absurd de beschuldigingen en strafeis zijn.”

Mieke Van den Broeck, één van de advocaten, voegt toe: ”In de rechtzaal blijven zitten, zou betekend hebben dat we aanvaarden om op een onfaire manier berecht te worden. Dat we accepteren om zonder recht van verdediging veroordeeld te worden. Dit terwijl er een zware en ongefundeerde aanklacht van bendevorming is ingediend, een aanklacht die op elke vorm van politiek protest toegepast zou kunnen worden en daarmee een heel gevaarlijk precedent is. Het inroepen van expert-getuigenissen was nodig om de motieven achter de actie uiteen te zetten.”

Deze actie van 29 mei te Wetteren is gevoerd om de aandacht te vestigen op de grote problemen en gevolgen van de introductie van GGOs in de landbouw- en voedselketen. Daarom hebben zich éénennegentig mensen als vrijwillig beklaagde gemeld en daarom heeft een groot aantal organisaties en prominenten haar steun voor de actievoerders uitgesproken. Ook de vrijwillige verschijners werden door de rechter niet in het proces betrokken.

“De Grote Aardappelruil”

Over de actie

De beklaagden in het aardappelproces, namen deel aan een actie van burgerlijke ongehoorzaamheid om een maatschappelijk probleem zichtbaar te maken.

Op 29 mei 2011 ruilden een 400-tal demonstranten enkele genetisch gemanipuleerde aardappelen op een demonstratie-proefveld te Wetteren door biologisch exemplaren gekend voor hun goede weerstand tegen de aardappelziekte. Ze wilden het beleid aanklagen dat ongewenst genetisch gemanipuleerd voedsel in de landbouw wil toelaten terwijl de gezondheids- en milieueffecten onvoldoende getest zijn. Met de actie verzetten ze zich ook tegen de steeds verdergaande privatisering van de voedselproductie o.a. door het nemen van patenten op gewassen.

Er is al jaren getracht om een democratisch debat rond de invoering van genetisch gemanipuleerde gewassen te organiseren. Milieu- en landbouw-organisaties als Wervel, Landwijzer, Greenpeace of Bioforum zetten zich dag in dag uit in voor een duurzame landbouw en benadrukken dat GGOs daar niet in thuishoren. Ze tekenden bezwaar aan tegen de aardappelveldproef die ze ongewenst en zinloos noemden. Bovendien houdt ze risico’s in voor het leefmilieu volgens de organisaties. Drie experten uit de bioveiligheidsraad gaven een negatief advies voor de proef. Ze benadrukten dat er risico’s voor het leefmilieu verbonden zijn aan de proef, terwijl het om een wetenschappelijk hol dossier gaat. Een Gentse rechter oordeelde in augustus 2012 zelfs dat de vergunning onwettig was omdat niet gemotiveerd was waarom de bevoegde ministers geen rekening hielden met bezwaarschriften, noch met de minderheidsstellingen uit de bioveiligheidsraad.

De actie vond dus plaats nadat alle andere pogingen om deze mening te uiten systematisch van tafel geveegd werden. De structurele problemen in de landbouw, en de gevolgen van het gebruik van genetisch gemanipuleerde organismen, blijven zo steeds onderbelicht. Publiek debat ten gronde wordt uit de weg gegaan.

Het proces

Via rechtstreekse dagvaarding en burgerlijke partijstelling kozen het parket en het onderzoeksconsortium ervoor om het debat via de rechtbank te voeren. De groep activisten had een grondige verdediging voorbereid. Deze baseerde zich onder meer op het inroepen van expert-getuigen, videoverklaringen van wetenschappers en een videoverslag van de actie om aan te tonen dat de actie kadert binnen de vrijheid van meningsuiting en bovendien noodzakelijk was om het voorzorgsprincipe te waarborgen. De motieven voor de actie in Wetteren waren immers de bescherming van het leefmilieu, van de volksgezondheid en het voortbestaan van de boerenlandbouw.

Zonder enige vorm van discussie weigerden de rechters deze getuigenissen te horen en videomateriaal van de actie te bekijken. De getuigenissen waren van belang om het politieke karakter van deze actie te benadrukken. De rechters schonden zo het recht op verdediging van de beklaagden en de mogelijkheid om het gebruik van genetisch gemanipuleerde organismen in de landbouw in vraag te stellen. Ze weigerden eveneens de meer dan 90 vrijwillige verschijners tot het proces toe te laten. De vrijwillige verschijners toonden aan dat velen het niet accepteren dat actie voor een duurzame landbouw op dergelijke manier gecriminaliseerd wordt.

De boodschap aan de politiek, media, academische wereld en rechterlijke macht is duidelijk: wij en velen met ons houden vol in de strijd voor een eerlijke, duurzame, GGO-vrije landbouw, en die beweging is alleen maar groeiende.