De rechter in Dendermonde maakte vandaag het vonnis bekend in de zaak tegen de 11 activisten die terechtstonden omwille van hun deelname aan de actiedag tegen genetisch gemanipuleerde aardappelen in Wetteren op 29 mei 2011.

Zij veroordeelde de activisten voor ‘bendevorming’, ‘vernieling’, en ‘weerspannigheid’ met straffen tussen de 3 en 6 maanden voorwaardelijk, geldboetes en een schadevergoeding.

Bij het horen van de uitspraak voelden de beklaagden zeker enige opluchting, omdat effectieve gevangenisstraffen van de baan zijn. Maar deze veroordeling is vooral een gevaarlijk precedent voor iedereen die de vrijheid van meningsuiting belangrijk vindt. Nooit eerder werden milieu-activisten in Belgie veroordeeld voor bendevorming. Er zal dan ook zeker beroep aangetekend worden tegen deze uitspraak.

“De veroordeling tot bendevorming staat in geen verhouding tot het uittrekken van een aantal aardappelen in een omstreden promotieveld voor GGOs” zei Barbara van Dyck, één van de beklaagden. “De actie had tot doel een maatschappelijk probleem zichtbaar te maken. En trouwens, het ging om een veld waarvan de vergunning achteraf door de rechtbank illegaal verklaard is.”

“Door de actievoerders te criminaliseren en hen zwaar te straffen, leidt men de aandacht af van de grond van de zaak : de introductie van genetisch gemanipuleerde organismen in de landbouw », zei François de Saint-Georges, een andere beklaagde. “ De voornaamste doelstelling van GGOs is dat het toelaat om zaaigoed in handen te geven van multinationale bedrijven en daarmee voedselsoevereiniteit onmogelijk maken. Bovendien zijn ze ongewenst door een groot deel van de bevolking en houden ze onnodige risico’s in voor het milieu en de gezondheid. En dat terwijl we weten dat er voldoende manieren zijn om wereldwijd gezond voedsel te verbouwen zonder GGO-gewassen.»

De elf activisten en hun advocaten laten het er niet bij zitten en beraden zich op de volgende stap. “De uitspraak is op zich contradictorisch, waar men voor zeer ernstige misdrijven (bendevorming) puur symbolische straffen uitspreekt », zegt advocate Mieke van den Broek. Eerder toonden juristen al aan hoe absurd deze zaak is. (1)

Bart Staes, lid van het Europees Parlement voor Groen en een van de vrijwillige verschijners in dit proces reageerde: “Dit is een zeer gevaarlijk precedent, en slecht voor de democratie, om deze groep mensen te veroordelen voor bendevorming. Zo zullen in de toekomst ook akties van andere sociale bewegingen zoals de vredes-, milieubeweging en de vakbonden gevaar lopen.”

De rechter heeft het verzoek van deze honderd mensen, die ook berecht wilden worden, niet ingewilligd. Maar zij zullen de 11 van Wetteren blijven steunen, en ook op andere manieren hun verzet tegen de gang van zaken laten blijken.

Het ontbrak aan een publiek debat over de nood en wenselijkheid van GGOs, en dankzij deze actie is die eindelijk opnieuw aangezwengeld. Meer en meer mensen vormen een opinie en nemen positie in. Het gaat duidelijk om een maatschappelijke kwestie die te belangrijk is om uitsluitend in de handen van technisch experts te laten. Onlangs nog toonden choreografe Anne Teresa de Keersmaeker en schrijver Jeroen Olyslaegers aan dat de rol van wetenschappelijk onderzoek in het streven naar een duurzame landbouw iedereen aanbelangt. De Keersmaecker reageerde op de uitspraak: “De misdaad van Barbara Van Dyck en haar mede-actievoerders bestaat erin dat ze hun mening geuit hebben. Ik vind het onaanvaardbaar dat mensen die de moed hebben publiek actie te ondernemen en vragen te stellen over issues die de gezondheid van ons en onze kinderen aanbelangen, nu als bendelid veroordeeld worden. In onze maatschappij waar grote industriële groepen op een verdoken en vaak perfide wijze het beleid en de publieke opinie manipuleren, is het van het grootste belang dat openbaar en democratisch protest mogelijk blijft. In een rechtstaat zou ook die tegenstem zich beschermd moeten weten.”

De actievoerders kunnen intussen ook op brede internationale steun rekenen, onder meer nog van Vandana Shiva, wereldbefaamd onderzoekster en activiste uit India. Ze moedigde de veldbevrijders aan om actie te blijven voeren tegen een ondemocratische en onrechtvaardig agro-industrieel landbouwmodel. Beluister haar boodschap hier https://vimeo.com/75279203

Ondanks de weerstand van vele mensen en organisaties gaat de Vlaamse overheid door met de promotie van genetische gemanipuleerde organismen door het opzetten van nieuwe veldproeven. Het gaat om een driejarige proef met GG-mais (2012-2014) en mogelijk ook een zevenjarige proef met GG-populieren die zou starten in 2014.

Perscontact: 0485 – 487575

(1)  www.legalworld.be/legalworld/Als-de-rechter-kijft-en-slaat-krijgt-de-rechtsstaat-klappen.html?LangType=2067&utm_source=LegalWorld.nl&utm_medium=Ezine&utm_campaign=Ezine%202013.03.28

———————————————————————————————————————

Achtergrond: De Grote Aardappelruil

De actie

De beklaagden in het aardappelproces, namen deel aan een actie van burgerlijke ongehoorzaamheid om een maatschappelijk probleem zichtbaar te maken.

Op 29 mei 2011 ruilden een 400-tal demonstranten enkele genetisch gemanipuleerde aardappelen op een demonstratie-proefveld te Wetteren door biologisch exemplaren die geteeld worden omwille van hun goede weerstand tegen de aardappelziekte. Ze wilden het beleid aanklagen dat ongewenst genetisch gemanipuleerd voedsel in de landbouw wil toelaten terwijl de gezondheids- en milieueffecten onvoldoende getest zijn. Met de actie verzetten ze zich ook tegen de steeds verdergaande privatisering van de voedselproductie o.a. door het nemen van patenten op gewassen.

Er is al jaren getracht om een democratisch debat rond de invoering van genetisch gemanipuleerde gewassen te organiseren. Milieu- en landbouw-organisaties als Wervel, Landwijzer, Greenpeace of Bioforum zetten zich dag in dag uit in voor een duurzame landbouw en benadrukken dat GGOs daar niet in thuishoren. Ze tekenden bezwaar aan tegen de aardappelveldproef die ze ongewenst en zinloos noemden. Bovendien houdt ze risico’s in voor het leefmilieu volgens de organisaties. Drie experten uit de bioveiligheidsraad gaven een negatief advies voor de proef. Ze benadrukten dat er risico’s voor het leefmilieu verbonden zijn aan de proef, terwijl het om een wetenschappelijke hol dossier gaat. Een Gentse rechter oordeelde in augustus 2012 zelfs dat de vergunning onwettig was omdat niet gemotiveerd was waarom de bevoegde ministers geen rekening hielden met bezwaarschriften, noch met de minderheidsstellingen uit de bioveiligheidsraad.

De actie vond dus plaats nadat alle andere pogingen om deze mening te uiten systematisch van tafel geveegd werden. De structurele problemen in de landbouw, en de gevolgen van het gebruik van genetisch gemanipuleerde organismen, blijven zo steeds onderbelicht. Publiek debat ten gronde wordt uit de weg gegaan.

Het proces

Via rechtstreekse dagvaarding en burgerlijke partijstelling kozen het parket en het onderzoeksconsortium ervoor om het debat via de rechtbank te voeren. De groep activisten had een grondige verdediging voorbereid. Deze baseerde zich onder meer op het inroepen van expert-getuigen, videoverklaringen van wetenschappers en een videoverslag van de actie om aan te tonen dat de actie kadert binnen de vrijheid van meningsuiting en bovendien noodzakelijk was om het voorzorgsprincipe te waarborgen. De motieven voor de actie in Wetteren waren immers de bescherming van het leefmilieu, van de volksgezondheid en het voortbestaan van de boerenlandbouw.

Op 15 januari 2013 weigerden de rechters deze getuigenissen te horen en videomateriaal van de actie te bekijken. De getuigenissen waren van belang om het politieke karakter van deze actie te kunnen benadrukken. De rechters schonden zo het recht op verdediging van de beklaagden en de mogelijkheid om het gebruik van genetisch gemanipuleerde organismen in de landbouw in vraag te stellen. Ze weigerden eveneens de meer dan 90 vrijwillige verschijners tot het proces toe te laten. De vrijwillige verschijners toonden aan dat velen het niet accepteren dat actie voor een duurzame landbouw op dergelijke manier gecriminaliseerd wordt. De 11 veldbevrijders en hun advocaten verlaten de zitting uit protest wegens de schending van het recht op een eerlijke verdediging.

12 februari 2013: 11 veldbevrijders worden bij verstek veroordeeld voor bendevorming en kijken aan tegen straffen gaande van 6 maanden voorwaardelijk tot 8 maanden effectieve gevangenisstraffen, boetes en een schadevergoeding. De aardappelactivisten tekenen verzet aan tegen het vonnis

28 mei 2013: het aardappelproces wordt eindelijk gepleit. De beklaagden en hun advocaten pleiten “wettelijk verzet tegen onwettelijk veld”. De actie was een vorm van meningsuiting en noodzakelijk om de boerenlandbouw, het leefmilieu en de volksgezondheid te beschermen. De getuigen werden opnieuw niet gehoord en de video’s gepresenteerd als bewijs konden niet worden vertoond. Vrijwillige Verschijner Bart Staes kon een verklaring afleggen. De beklaagden motivateerden hun deelname aan de aardappelruil van Wetteren.

Die zelfde dag debatteren meer dan 100 bezorgde sympathisanten, kritische wetenschappers en landbouwers debatteren over de toekomst van de landbouw, actievoeren en de onafhankelijkheid van wetenschap tijdens een PubliekeExpertisePublique.

De boodschap aan de politiek, media, academische wereld en rechterlijke macht is duidelijk: wij en velen met ons houden vol in de strijd voor een eerlijke, duurzame, GGO-vrije landbouw, en die beweging is alleen maar groeiende.