Eén van de beklaagden aan het woord in de Standaard

na de aardappel het debat

MULTINATIONALS EN OVERHEID KAPEN DISCUSSIE OVER GGO’S

Na de aardappel wordt het debat gemanipuleerd

Bepaalde reacties op de anti-Monsanto-betogingen tonen het nog maar eens aan, zegt BARBARA VAN DYCK: een serieus debat over de keuze voor ggo’s zit er vandaag niet in. Ook tijdens het aardappelproces lukt dat nauwelijks.

Na de manifestaties tegen Monsanto van afgelopen weekend kwamen een aantal valse argumenten pro genetisch gemanipuleerde organismen (ggo’s) aan bod. Ongeveer tegelijkertijd werd de ggo-aardappelzaak gepleit in Dendermonde. Ook daar doet men er alles aan om een maatschappelijk probleem steeds opnieuw te verengen tot louter technologische bekommernissen. Elke poging om het debat open te breken tot wat er op het spel staat wordt met grote middelen de kop in gedrukt.

Door de actievoerders te criminaliseren wordt de aandacht afgeleid van het waarom van de actie. Het zou om bendevorming en geweld tegen de wetenschap gaan. De mogelijkheid dat het simpelweg om maatschappelijk protest ging, mag vooral niet aan bod komen.

Na de aardappelruilactie werd ik als onderzoeker ontslagen door de top van de KU Leuven. Nochtans had de betrokkenheid van wetenschappers bij de actie een aanleiding kunnen zijn om het debat aan te gaan over de gevolgen van verweving van universiteiten met het bedrijfsleven. De KU Leuven koos daarentegen voor de weinig elegante oplossing van een ontslag op staande voet. Probleem afgehandeld.

Jammer, want door genetisch gemanipuleerde aardappelen te ruilen voor gewone aardappelen op een Wetters proefveld wilden we het debat over het gebruik van ggo’s in de landbouw opentrekken. Willen we toenemende controle van multinationals over de voedselketen? Kiezen we voor een wetenschapsbeleid waarbij publieke onderzoeksinstellingen aan dienstverlening voor de agro-industrie doen? Als het antwoord daarop ja is, kiezen we voor de privatisering van levende organismen. Dan vinden we het oké dat multinationals en hun medestanders een technologie introduceren waarvan de gevolgen voor gezondheid en leefmilieu nog onvoldoende bekend zijn. Gevolgen die onomkeerbaar en onbeheersbaar zijn, terwijl er nochtans alternatieven bestaan. Ggo’s in de Vlaamse landbouw introduceren is een politieke keuze. Maar alle voorbereidende stappen gebeuren zonder ernstig publiek debat.

Het verloop van de aardappelrechtszaak ligt in dezelfde lijn. Getuigenissen van experts over de werking van de bioveiligheidsraad, de gevolgen van ggo’s, de privatisering van de universiteit en de democratische functie van burgerlijke ongehoorzaamheid doen de rechters af als irrelevant. Ondertussen blijft het consortium dat de bewuste veldproef in Wetteren uitvoerde de fundamentele discussie ontwijken. Toen Dirk Peeters (Groen) onlangs aan minister-president Kris Peeters een vraag stelde over het niet publiek maken van wetenschappelijke studies, bleek opnieuw dat het debat over de grond van de zaak omzeild wordt. Op basis van welke criteria beslist men eigenlijk om publiek gefinancierde studies al dan niet publiek te maken?

Merkwaardig soort ‘nuance’

Het consortium voerde gelijktijdig drie studies uit over de veldproef. De veldproef zelf, een onderzoek naar hoe ggo- en conventionele aardappelen naast elkaar geteeld kunnen worden en een sociologisch onderzoek naar de maatschappelijke controverse over de veldproef.

Het consortium stelde onder ruime media-aandacht de eerste twee technische (en ggo-gezinde) studies voor aan het publiek. De sociologische studie blijft voorlopig in de kast. ‘Om het debat niet te beïnvloeden’, laat het consortium weten. In het technische eindrapport van de veldproef is nochtans te lezen dat een van de drie doelstellingen van de proef is ‘bij te dragen tot een genuanceerde oordeelvorming over genetisch gewijzigde aardappelen’. Het consortium heeft een merkwaardige opvatting over het begrip nuance. Het reclamebord dat naast de veldproef prijkte, spreekt boekdelen: ‘Hier groeien de aardappelen van de toekomst’.

Toeval of niet, enkele dagen voor het aardappelproces van start ging, werden de resultaten vroegtijdig gecommuniceerd: ‘Veldproef bevestigt potentie van genetisch gewijzigde aardappelen voor duurzame aardappelteelt’. Zonder vragen te stellen bij de afwezigheid van wetenschappelijke rapporten, verspreidden kranten en televisie het bericht.

Een imagocadeau

Je kunt je afvragen waarom publieke onderzoeksinstellingen überhaupt propaganda voeren voor ggo’s? Ze gebruiken hun betrouwbare imago voor de promotie van een product waarop het publiek niet zit te wachten. In ruil voor onderzoeksfinanciering in de zogenoemde innovatiesectoren, krijgt de agro-industrie een wetenschappelijk imago cadeau. Het onderzoek komt later via patenten en spin-offs opnieuw ten dienste van de industrie.

Het middenveld doet er in elk geval alles aan om de publieke discussie te verbreden. Parallel met de rechtszaak debatteerden boeren, kritische wetenschappers en andere betrokkenen over de onafhankelijkheid van onderzoek, genetisch materiaal als publiek erfgoed,greenwashing, agro-ecologie, monopolievorming in de agro-industrie en actievoeren. Innovatie in de landbouw is te belangrijk om in de handen van ingenieurs en communicatiespecialisten te laten.

Ggo’s in de Vlaamse landbouw introduceren is een politieke keuze. Maar alle voorbereidende stappen gebeuren zonder serieus publiek debat

Bron de Standaard: http://www.standaard.be/cnt/DMF20130530_00604707